Rutyna sądowa, obłożenie sądów i brak należytych starań sądu w postępowaniach dowodowych przy sprawach alimentacyjnych – doprowadza w wielu przypadkach do pokrzywdzenia osób uprawnionych do alimentacji.

W apelacjach wielokrotnie wskazujemy na rażące błędy sądów, gdzie te w sposób dowolny a nie swobodny oceniają materiał dowodowy, gdzie zamiast badania możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanych do alimentacji, swoje wyroki orzekają TYLKO na podstawie zaniżanych zaświadczeń o zarobkach a w dalszej konsekwencji zaniżanych dok. PIT (co pewnego rodzaju patologii dowodzą zaświadczenia zawodowych kierowców zatrudnianych na części etatu, czy osób prowadzących jdg lub spółek – gdzie celowo zaniżane są dochody na potrzeby postępowań sądowych i/lub omijania zobowiązań podatkowych/w ostatnim czasie mamy wysyp geodetów na jdg – przy czym nie znam żadnego żyjącego w niedostatku geodety* wykonującego z należytą zawodowa starannością  swój zawód/

* mowa tutaj o zawodzie wykonywanym zarowno przez kobiety jak i mężczyzn.

W tym artykule wyjaśniamy, czym są możliwości zarobkowe i majątkowe, dlaczego są tak ważne oraz jak skutecznie wykazać je w postępowaniu alimentacyjnym.

Czym są możliwości zarobkowe w sprawie alimentacyjnej

Możliwości zarobkowe to nie tylko aktualne wynagrodzenie wykazywane w dokumentach. Jest to znacznie szersze pojęcie, obejmujące dochody, jakie dana osoba mogłaby osiągać, gdyby w pełni wykorzystywała swoje kwalifikacje, doświadczenie, zdrowie oraz dostępne możliwości na rynku pracy.

Podstawę prawną stanowi art. 135 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym zakres obowiązku alimentacyjnego zależy od:

• usprawiedliwionych potrzeb dziecka,
• oraz możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego.

Kluczowe znaczenie ma tu słowo „możliwości”, a nie „rzeczywiste dochody”.

Oznacza to, że osoba zobowiązana nie może skutecznie obniżyć alimentów tylko dlatego, że formalnie zarabia mniej, jeśli w rzeczywistości ma potencjał do uzyskiwania wyższych dochodów.

Dlaczego PIT i zaświadczenie o zarobkach nie pokazują pełnego obrazu

W praktyce sądowej często spotyka się sytuacje, w których zobowiązani do alimentów:

• celowo zmniejszają etat,
• przechodzą na gorzej płatną pracę,
• wykazują minimalne dochody z działalności gospodarczej,
• ukrywają część dochodów,
• lub sztucznie zaniżają dochód na potrzeby postępowania sądowego.

Jednocześnie te same osoby potrafią:

• uzyskać kredyt hipoteczny,
• finansować leasing samochodu,
• utrzymywać wysoki standard życia.

To jasno pokazuje, że PIT nie zawsze odzwierciedla rzeczywistą sytuację finansową zobowiązanego.

Art. 136 KRO – kluczowy przepis w sprawach o zaniżanie dochodów

Szczególnie istotny jest art. 136 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który stanowi, że:

jeśli osoba zobowiązana w ciągu ostatnich trzech lat celowo zrzekła się zatrudnienia lub zmieniła je na mniej dochodowe bez ważnego powodu, sąd nie uwzględnia tej zmiany przy ustalaniu alimentów.

Oznacza to, że sąd powinien brać pod uwagę dochody, które dana osoba mogłaby osiągać, a nie tylko te, które aktualnie deklaruje.

Stanowisko to potwierdził również Sąd Najwyższy, wskazując, że jeśli zobowiązany celowo nie wykorzystuje swoich możliwości zarobkowych, alimenty mogą zostać ustalone na podstawie potencjalnych, a nie faktycznych dochodów.

Co obejmują możliwości zarobkowe zobowiązanego

Sąd powinien uwzględnić wszystkie źródła dochodu, w tym:

• wynagrodzenie za pracę,
• premie i nagrody,
• dodatki do wynagrodzenia,
• dochody z działalności gospodarczej,
• dochody z umów zlecenia i o dzieło,
• dochody z inwestycji,
• emeryturę lub rentę,
• stypendia,
• zasiłki i inne świadczenia.

W przypadku dochodów nieregularnych sąd powinien analizować dochody z dłuższego okresu, np. roku.

Możliwości majątkowe – nie tylko dochód, ale cały majątek

Oprócz dochodów sąd musi uwzględnić również majątek zobowiązanego, w tym:

• nieruchomości,
• samochody,
• oszczędności,
• akcje i obligacje,
• inne wartościowe składniki majątkowe.

W określonych sytuacjach osoba zobowiązana może być zobowiązana nawet do wykorzystania swojego majątku, aby zaspokoić potrzeby dziecka.

Jak wykazać rzeczywiste możliwości zarobkowe zobowiązanego

1. Historia rachunków bankowych

Można złożyć wniosek o zobowiązanie strony do przedstawienia historii rachunków bankowych, które pokazują:

• faktyczne wpływy,
• wydatki,
• poziom życia.

2. Dokumenty kredytowe i leasingowe

Wnioski kredytowe zawierają szczegółowe informacje o dochodach deklarowanych bankowi. Jeśli ktoś uzyskał kredyt, musiał wykazać odpowiednią zdolność kredytową.

Można wnioskować o zwolnienie banku z tajemnicy bankowej.

3. Styl życia zobowiązanego

Dowodem mogą być:

• drogie samochody,
• zagraniczne wakacje,
• kosztowne zakupy,
• wysoki standard życia.

4. Kwalifikacje i doświadczenie zawodowe

Jeśli ktoś posiada wysokie kwalifikacje, ale pracuje za minimalne wynagrodzenie, sąd może przyjąć wyższe potencjalne dochody.

Stanowisko Sądu Najwyższego – kluczowe znaczenie możliwości zarobkowych

Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że:

• rodzice mają obowiązek dzielić się z dzieckiem nawet skromnymi dochodami,
• nie mogą celowo obniżać dochodów, aby uniknąć alimentów,
• obowiązek alimentacyjny ma pierwszeństwo przed innymi wydatkami.

Oznacza to, że zobowiązany nie może usprawiedliwiać niskich alimentów np. kredytem lub zakupem dóbr luksusowych.

Najważniejsza zasada: liczą się możliwości, nie deklaracje

Najważniejszą zasadą w sprawach alimentacyjnych jest to, że:

wysokość alimentów zależy od możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego, a nie wyłącznie od dochodów wykazanych w dokumentach.

Jeżeli zobowiązany:

• celowo obniża dochody,
• ukrywa majątek,
• lub nie wykorzystuje swoich możliwości,

sąd ma prawo ustalić alimenty na podstawie jego rzeczywistego potencjału zarobkowego.

Podsumowanie

Możliwości zarobkowe i majątkowe są jednym z najważniejszych elementów w sprawie o alimenty. Sąd nie powinien ograniczać się wyłącznie do analizy PIT czy zaświadczeń o zarobkach, lecz powinien ocenić całą sytuację finansową zobowiązanego, jego kwalifikacje, majątek oraz realne możliwości zarobkowe.

Dlatego już od początku postępowania warto aktywnie składać wnioski dowodowe, wskazywać rzeczywisty poziom życia zobowiązanego i powoływać się na przepisy oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego.

Pozwala to uniknąć sytuacji, w której alimenty zostają ustalone na zaniżonym poziomie, nieodpowiadającym rzeczywistym możliwościom finansowym zobowiązanego.