Na samym wstępie należy zwrócić uwagę na problematyczność przepisów k.r.o. w zakresie Czym jest zaprzeczenie ojcostwa według Kodeksu rodzinnego i opiekuńczegoKONKURENCJI  POSTĘPOWAŃ o zaprzeczenie ojcostwa i o ustalenie ojcostwa.

Czym jest zaprzeczenie ojcostwa według Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego

Otóż zgodnie z art. 62 § 3 k.r.o. domniemanie ojcostwa męża matki (lub byłego męża matki, jeżeli dziecko urodziło się przed upływem 300 dni od dnia ustania małżeństwa lub separacji) może być „obalone tylko na skutek powództwa o zaprzeczenie ojcostwa”.

Kto może wnieść pozew o zaprzeczenie ojcostwa

Powództwo o zaprzeczenie ojcostwa może natomiast wytoczyć TYLKO: mąż matki (były mąż matki), matka, dziecko po osiągnięciu pełnoletniości oraz prokurator.

WAŻNE!

Mężczyzna, który współżył z matką dziecka w okresie koncepcyjnym, nie posiada legitymacji do wniesienia pozwu o zaprzeczenie ojcostwa!

Konsekwencją powyższego jest to, że w przypadku domniemania ojcostwa męża matki, warunkiem dochodzenia przez biologicznego ojca dziecka ustalenia swojego ojcostwa, jest uprzednie orzeczenie o zaprzeczeniu ojcostwa.

Czy biologiczny ojciec może złożyć pozew o zaprzeczenie ojcostwa

Przy czym, biologiczny ojciec dziecka nie ma legitymacji do wytoczenia takiego pozwu.

A co zrobić jak matka pozostaje w związku małżeńskim ale równocześnie jest w trakcie rozwodu, a faktyczny ojciec dziecka chce uznać dziecko – by nie wszczynać postępowania o zaprzeczenie ojcostwa aktualnego jeszcze męża matki?

Podkreślić trzeba, że w przypadku pozostawania przez matkę w związku małżeńskim lub w okresie 300 dni od dnia ustania małżeństwa – uznanie ojcostwa przez faktycznego ojca dziecka jest prawnie niedopuszczalne nawet jeśli między małżonkami toczy się sprawa rozwodowa.

Jeśli postępowanie o rozwód zakończy się przed narodzinami dziecka – można rozważyć zawarcie związku małżeńskiego z matką dziecka – zgodnie bowiem z art. 62 § 2 k.r.o. dziecko, które urodziło się przed upływem 300 dni od dnia ustania małżeństwa, ale po zawarciu nowego małżeństwa, uznaje się za zrodzone z aktualnego męża matki.

Reasumując: pozew o zaprzeczenie ojcostwa może wnieść wyłącznie – mężczyzna wpisany jako ojciec dziecka, matka dziecka, dziecko po osiągnięciu pełnoletności i prokurator. Inny mężczyzna nie ma legitymacji do wniesienia pozwu o zaprzeczenie ojcostwa.

Podobnie, legitymacji takiej nie posiada rodzeństwo dziecka (co mogłoby być eksploatowane np. przy sprawach spadkowych) i inne osoby. Wyjątkiem są zstępni zmarłego dziecka.

Terminy na wniesienie pozwu o zaprzeczenie ojcostwa

Pozew o zaprzeczenie ojcostwa wnosi się w terminie roku od dnia, w którym mężczyzna dowiedział się, że dziecko od niego nie pochodzi.

Ważne, aby pamiętać o tym, że wniosek należy złożyć nie później niż do dnia osiągnięcia przez dziecko pełnoletności.

Termin dla matki dziecka

Analogiczny jest termin do wniesienia pozwu o zaprzeczenia ojcostwa przez matkę – także ona powinna wnieść pozew w terminie roku od dnia, w którym dowiedziała się, że dziecko nie pochodzi od jej męża (byłego męża), nie później jednak niż do dnia osiągnięcia przez dziecko pełnoletności.

Termin dla dziecka po osiągnięciu pełnoletności

Natomiast dziecko może wnieść pozew o zaprzeczenie ojcostwa dopiero po osiągnięciu pełnoletności, czyli w momencie osiągnięcia pełnej zdolności do czynności prawnych oraz możności bycia podmiotem praw i obowiązków. Termin na wniesienie pozwu wynosi rok, od kiedy dziecko dowiedziało się, że nie pochodzi od męża swojej matki.

Czy prokuratora obowiązują terminy

Powyższymi terminami nie jest związany prokurator.

Prokurator może złożyć pozew o zaprzeczenie ojcostwa w każdym czasie – dopóki dziecko żyje. Jeżeli dziecko zmarło przed osiągnięciem pełnoletności – pozew o zaprzeczenie ojcostwa prokurator powinien złożyć najpóźniej do dnia, w którym dziecko osiągnęłoby pełnoletność. W sytuacji zaś, w której dziecko zmarło po osiągnięciu pełnoletności – prokuratorski pozew o zaprzeczenie ojcostwa jest niedopuszczalny

Jakie dokumenty są potrzebne do zaprzeczenia ojcostwa

W praktyce sądy różnie traktują pozew o zaprzeczenie ojcostwa nie zawierający oświadczenia w przedmiocie, dotyczącego daty dowiedzenia się o podstawie do wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa, ani też wniosku dowodowego na tę okoliczność.

Niektóre sądy traktują taki brak pozwu, jako brak formalny i wzywają do jego uzupełnienia pod rygorem zwrotu pozwu. Inne zaś sądy – braki takie starają się uzupełnić w toku postępowania rozpoznawczego, np. poprzez przesłuchanie powoda.

W postępowaniu o zaprzeczenie ojcostwa sąd nie może oprzeć swojego rozstrzygnięcia wyłącznie na uznaniu pozwu przez stronę pozwaną.

Nie mniej jednak jeżeli zachodzą natomiast podstawy do wydania wyroku zaocznego, nie stosuje się przepisu art. 339 § 2 k.p.c., zgodnie z którym wydając wyrok zaoczny, sąd uznaje za prawdziwe twierdzenia pozwu. Oznacza to, że w przypadku uznania powództwa o zaprzeczenie ojcostwa oraz wydawania wyroku zaocznego, sąd musi przeprowadzić postępowanie dowodowe, w oparciu, o którego wynik uzyska zupełną pewność co do tego, że dziecko nie pochodzi od domniemanego ojca.

Dowody w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa – badania DNA i inne

Badanie DNA jako kluczowy dowód

Najczęstszym wnioskiem dowodowym jest wniosek o przeprowadzenie dowodu z badań genetycznych (DNA) dziecka i ojca; przy czym pobranie próbki DNA dziecka oraz przeprowadzenie badań powinno nastąpić za zgodą matki dziecka lub dziecka (jeżeli ukończyło ono 13 lat): „Charakter badań kodu genetycznego uzasadnia przy określaniu sposobu pozyskiwania materiału do takich badań, także gdy nie jest nim krew, odpowiednie zastosowanie art. 306 KPC” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2008 roku, V CSK 432/07).

Badanie krwi

Przeprowadzenie dowodu z grupowego badania krwi – zgodnie z art. 306 p.c. pobranie krwi od dziecka wymaga zgody dziecka (jeżeli ukończyło 13 lat) lub też jego przedstawiciela ustawowego (jeżeli nie ukończyło 13 lat),

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że sama odmowa zgody na przeprowadzenie badań genetycznych lub dowodu z grupowego badania krwi nie wystarcza dla uwzględnienia pozwu o zaprzeczenie ojcostwa. W takim przypadku, należy zawnioskować o inne dowody na okoliczność braku pochodzenia dziecka od domniemanego ojca.

Rozwiązaniem dla sytuacji odmowy wyrażenia zgody na badanie krwi lub badanie genetyczne może być uzyskanie zgody sądu opiekuńczego na takie badanie.

Dokumenty, świadkowie i dokumentacja medyczna

Inne dowody – np. na okoliczność braku współżycia domniemanego ojca z matką dziecka (np. z uwagi na wyjazd na delegację, pobyt zagranicą, brak osobistej styczności) – w takiej sytuacji należy powołać dowód z dokumentów oraz z zeznań świadków.

• Korespondencja z matką dziecka,

• Dokumentacja medyczna i opinia biegłego – androloga lub urologa (np. udokumentowana niepłodność czy wady układy rozrodczego uniemożliwiające mężczyźnie podjęcie współżycia z matką dziecka w okresie koncepcyjnym).

Do jakiego sądu złożyć pozew o zaprzeczenie ojcostwa

Pozew o zaprzeczenie ojcostwa składa się do sądu rejonowego właściwego według miejsca zamieszkania pozwanego lub jednego z pozwanych w 4 egzemplarzach:

• 1 dla sądu,

• 2 odpisy dla pozostałych stron,

• 1 odpis dla prokuratora.

Załącznikiem do pozwu powinny być co najmniej następujące dokumenty: odpis skrócony aktu urodzenia dziecka i odpis skrócony aktu małżeństwa. W pozwie o zaprzeczenie ojcostwa powinno zostać zawarte oświadczenie w przedmiocie daty dowiedzenia się o zaistnieniu podstawy do wytoczenia powództwa.

Pozew o zaprzeczenie ojcostwa powinien zawierać wnioski dowodowe przynajmniej na dwie okoliczności:

• datę dowiedzenia się przez powoda o podstawie do wytoczenia pozwu,

• brak pochodzenia dziecka od domniemanego ojca dziecka (męża lub byłego męża matki dziecka).

Ile kosztuje zaprzeczenie ojcostwa – opłaty sądowe

Opłata za wniesienie pozwu: 200,00 zł, na rzecz Sądu Rejowego Wydział Rodzinny i Nieletnicch j.w

Potwierdzenie opłaty dołączasz do wniosku.