Egzekucja alimentów od rodzica mieszkającego za granicą może wydawać się skomplikowana, jednak w praktyce jest to procedura dobrze uregulowana i możliwa do przeprowadzenia bez ponoszenia wysokich kosztów. W tym artykule wyjaśniamy krok po kroku, jak dochodzić alimentów poza granicami Polski – zarówno w krajach Unii Europejskiej, jak i poza nią.

Krok 1. Musisz mieć prawomocne orzeczenie o alimentach

Podstawowym warunkiem rozpoczęcia egzekucji alimentów za granicą jest posiadanie:

• prawomocnego wyroku sądu lub ugody sądowej zasądzającej alimenty,
• dokumentu z klauzulą wykonalności.

Bez prawomocnego orzeczenia nie można skierować sprawy do egzekucji zagranicznej.

W praktyce przyjmuje się, że jeżeli zobowiązany rodzic nie płaci alimentów przez co najmniej 2 miesiące, możesz rozpocząć procedurę egzekucyjną.

Krok 2. Złóż wniosek do właściwego Sądu Okręgowego

Egzekucja alimentów za granicą odbywa się za pośrednictwem polskiego sądu.

W tym celu należy:

1. Ustalić właściwy Sąd Okręgowy według miejsca zamieszkania wierzyciela alimentacyjnego.
2. Skontaktować się z Sekcją obrotu prawnego z zagranicą tego sądu.
3. Wypełnić formularz wniosku dostępny na stronie internetowej sądu.
4. Złożyć wniosek do Prezesa Sądu Okręgowego.

Nie musisz znać przepisów międzynarodowych – sąd działa jako tzw. organ centralny, który przekazuje wniosek do odpowiedniego organu za granicą.

Krok 3. Sprawdź, jakie przepisy mają zastosowanie

Procedura zależy od tego, gdzie przebywa dłużnik.

Jeśli dłużnik przebywa w kraju UE

Zastosowanie ma Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009, które umożliwia m.in.:

• uznanie i wykonanie wyroku alimentacyjnego,
• uzyskanie nowego orzeczenia,
• zmianę orzeczenia,
• ustalenie adresu i majątku dłużnika.

Ważne:
Orzeczenia wydane po 18 czerwca 2011 r. są zazwyczaj automatycznie uznawane w innych państwach UE.

Jeśli dłużnik przebywa poza UE (np. UK, Norwegia, USA, Ukraina)

Zastosowanie ma Konwencja haska z 23 listopada 2007 r.

Dotyczy ona m.in.:

• dochodzenia alimentów na rzecz dzieci,
• uznawania wyroków,
• egzekucji alimentów w innych państwach.

Procedura również odbywa się za pośrednictwem polskiego Sądu Okręgowego.

Szczególna sytuacja – Islandia

W przypadku Islandii nie ma organu centralnego. Oznacza to, że procedura może wymagać bezpośredniego działania przed właściwym organem islandzkim.

Krok 4. Przygotuj wymagane dokumenty

Do wniosku należy dołączyć:

Obowiązkowo:

• odpis wyroku z klauzulą wykonalności,
• formularz dotyczący zobowiązań alimentacyjnych,
• zestawienie zaległości alimentacyjnych,
• numer rachunku bankowego.

Dodatkowo (w zależności od sytuacji):

• odpis aktu urodzenia dziecka,
• akt małżeństwa (jeśli alimenty na współmałżonka),
• informacje o dłużniku (adres, PESEL, pracodawca, majątek itd.).

Im więcej informacji podasz, tym szybciej organ zagraniczny odnajdzie dłużnika.

Krok 5. Nie musisz znać adresu dłużnika

eśli nie znasz aktualnego adresu dłużnika, nadal możesz złożyć wniosek.

Wystarczy podać możliwie dużo danych, np.:

• imię i nazwisko,
• PESEL,
• datę urodzenia,
• ostatni znany adres,
• miejsce pracy,
• numer telefonu,
• dane członków rodziny.

Można również złożyć wniosek o pomoc w ustaleniu miejsca pobytu dłużnika.

Krok 6. Sprawdź koszty – dobra wiadomość: procedura jest praktycznie bezpłatna

Co do zasady:

• złożenie wniosku jest bezpłatne,
• nie płacisz za egzekucję,
• nie płacisz za tłumaczenia wykonywane przez sąd.

Jedyny koszt może dotyczyć:

• poświadczenia podpisu u notariusza – ok. 20 zł + VAT.

Krok 7. Co dzieje się po złożeniu wniosku

Procedura wygląda następująco:

1. Sąd Okręgowy sprawdza dokumenty.
2. Sąd przekazuje wniosek do organu centralnego w kraju dłużnika.
3. Organ zagraniczny potwierdza otrzymanie wniosku w ciągu 30 dni.
4. Organ rozpoczyna egzekucję zgodnie z prawem swojego kraju.
5. W ciągu 60 dni informuje o postępach.

Możesz być poproszony o dodatkowe dokumenty.

Krok 8. Egzekucja odbywa się według prawa kraju dłużnika

To oznacza, że organ zagraniczny może:

• zająć wynagrodzenie,
• zająć konto bankowe,
• zająć majątek,
• prowadzić egzekucję przez komornika lokalnego.

Najważniejsze informacje – podsumowanie

✔ Możesz dochodzić alimentów od dłużnika za granicą.
✔ Musisz mieć prawomocny wyrok.
✔ Wniosek składa się do Sądu Okręgowego.
✔ Procedura jest w większości bezpłatna.
✔ Nie musisz znać adresu dłużnika.
✔ Sąd polski przekazuje wniosek do organu zagranicznego.
✔ Egzekucja jest prowadzona zgodnie z prawem kraju dłużnika.

Wskazówka praktyczna

Nie zwlekaj ze złożeniem wniosku. Im szybciej rozpoczniesz procedurę, tym większa szansa na skuteczne odzyskanie zaległych alimentów.