Czy alimenty zasądzone wyrokiem sądu ulegają przedawnieniu?
Jeśli tak – kiedy?
To jedno z najczęściej powracających pytań w sprawach rodzinnych. Wyjaśniamy krok po kroku, jak wygląda przedawnienie alimentów w praktyce.
Alimenty jako roszczenie – co mówi prawo?
Roszczenie o alimenty jest świadczeniem pieniężnym i co do zasady ulega przedawnieniu zgodnie z art. 137 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:
„Roszczenia o świadczenia alimentacyjne przedawniają się z upływem lat trzech.”
Oznacza to, że dochodząc zaległych alimentów przed sądem, możemy żądać ich maksymalnie za okres 3 lat wstecz od dnia złożenia pozwu.
Dlaczego tylko 3 lata?
Jeżeli zobowiązany do płacenia alimentów podniesie zarzut przedawnienia, sąd nie będzie mógł zasądzić świadczeń za okres wcześniejszy niż trzy lata przed wniesieniem pozwu. Wynika to wprost z przepisów prawa.
To jednak ogólna zasada – w przypadku dzieci obowiązują istotne wyjątki.
Alimenty na rzecz małoletnich dzieci – szczególna ochrona
W przypadku dzieci sytuacja wygląda inaczej.
Bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się w czasie trwania władzy rodzicielskiej – ulega zawieszeniu. W praktyce oznacza to, że dziecko może dochodzić zaległych alimentów aż do ukończenia 21. roku życia, czyli przez trzy lata od uzyskania pełnoletności.
Co to oznacza w praktyce?
Pełnoletnie dziecko może pozwać rodzica o zaległe alimenty bez względu na to, jak dawno powstało zadłużenie.
Uznanie długu przerywa przedawnienie
Jeżeli zobowiązany rodzic deklaruje, że chce płacić, ale nie ma obecnie możliwości i proponuje np. spłatę w ratach – takie zachowanie może zostać uznane przez sąd za uznanie roszczenia.
A to oznacza jedno:
bieg przedawnienia zostaje przerwany.
Dłużnik potwierdza bowiem, że alimenty są należne.
Alimenty zasądzone wyrokiem – 3 lata czy 6 lat?
Tu pojawia się bardzo ważna kwestia.
Zgodnie z art. 125 § 1 Kodeksu cywilnego, roszczenia stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu przedawniają się z upływem 6 lat.
Jednak w sprawach alimentacyjnych należy rozróżnić:
- Alimenty należne przed wydaniem wyroku – obowiązuje termin 6 lat.
- Alimenty płatne po wydaniu wyroku (raty bieżące) – przedawniają się po 3 latach.
Co istotne – każda rata alimentacyjna przedawnia się osobno.
Dług przedawnia się stopniowo – począwszy od najstarszej niezapłaconej raty.
Harmonogram płatności a przedawnienie
W wyroku lub ugodzie sądowej zawsze wskazana jest:
- wysokość raty,
- termin jej płatności.
Ten termin ma kluczowe znaczenie, ponieważ od niego liczony jest bieg przedawnienia każdej raty.
Przerwanie biegu przedawnienia – kiedy następuje?
Bieg przedawnienia przerywa każda czynność podjęta przed sądem lub innym organem w celu dochodzenia roszczenia, np.:
- złożenie pozwu,
- złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji,
- prowadzenie postępowania komorniczego.
Jeżeli postępowanie egzekucyjne zostało kiedyś umorzone (np. na wniosek wierzyciela), termin przedawnienia zaczyna biec od nowa od dnia umorzenia.
Dlatego nawet po kilku latach warto sprawdzić sytuację – możliwe, że roszczenie nadal nie jest przedawnione.
Pełnoletność dziecka a zaległe alimenty
Często zdarza się sytuacja, w której po osiągnięciu pełnoletności dziecko dogaduje się z rodzicem i rezygnuje z egzekwowania bieżących alimentów.
Ale uwaga – zaległe alimenty nie znikają.
Zaległości powstałe w okresie małoletności należą się temu z rodziców, który jako przedstawiciel ustawowy pokrywał koszty utrzymania dziecka.
Może więc dojść do sytuacji, w której:
- bieżące alimenty trafiają bezpośrednio do pełnoletniego dziecka,
- zaległe alimenty nadal należne są drugiemu z rodziców.
Oczywiście pełnoletnie dziecko może nadal być reprezentowane przez rodzica – wymaga to jednak pisemnego pełnomocnictwa.
Czy przedawniony dług znika?
Nie.
Przedawniony dług alimentacyjny przekształca się w tzw. zobowiązanie naturalne.
Oznacza to, że:
- nie można już prowadzić skutecznej egzekucji komorniczej,
- ale dług nadal istnieje.
Wierzyciel może podjąć inne działania, np. zgłosić dłużnika do rejestru dłużników (np. Krajowego Rejestru Długów), co może utrudnić mu uzyskanie kredytu czy pożyczki.
