Przesłuchanie (wysłuchanie) dziecka w sądzie rodzinnym to temat, który budzi wiele emocji u rodziców. Jak wygląda taka procedura? Czy rodzice mogą być obecni? Czy dziecko zawsze jest przesłuchiwane?

Poniżej wyjaśniam wszystko krok po kroku.

Podstawa prawna – kiedy sąd może wysłuchać dziecko?

Możliwość wysłuchania małoletniego wynika z art. 216¹ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Zgodnie z tym przepisem sąd może dopuścić dowód z wysłuchania dziecka, jeżeli:

• rozwój umysłowy dziecka na to pozwala,
• stan zdrowia dziecka na to pozwala,
• stopień dojrzałości dziecka umożliwia swobodne wyrażenie stanowiska.

Nie każde dziecko i nie w każdej sprawie będzie więc wysłuchiwane.

Jak wygląda wysłuchanie dziecka?

Wysłuchanie dziecka:

• nie odbywa się na sali rozpraw,
• ma miejsce w specjalnie przygotowanym pomieszczeniu – tzw. „Błękitnym Pokoju”.

To przyjazna przestrzeń, która – szczególnie w przypadku młodszych dzieci – przypomina pokój zabaw. Celem jest ograniczenie stresu i zapewnienie dziecku poczucia bezpieczeństwa.

Czy rodzice są obecni podczas wysłuchania?

Nie.

W wysłuchaniu dziecka:

• nie uczestniczą rodzice (strony postępowania),
• nie uczestniczą pełnomocnicy procesowi.

Obecni są:

• sędzia (to on prowadzi rozmowę z dzieckiem),
• biegły psycholog sądowy,
• protokolant (sporządza protokół z czynności).

To bardzo ważne – rozmowa ma odbywać się w spokojnej atmosferze, bez presji ze strony dorosłych.

Co dzieje się po wysłuchaniu?

Z czynności sporządzany jest protokół, który następnie:

• jest odczytywany na rozprawie,
• albo – w praktyce – sąd ogranicza się do wskazania, jaka była wola dziecka w danej kwestii.

Sąd nie zawsze przytacza dosłownie wszystkie wypowiedzi małoletniego – często przedstawia jedynie ich sens.

Kiedy sąd dopuszcza dowód z wysłuchania dziecka?

Najczęściej w sytuacjach, gdy:

• rodzice nie są w stanie dojść do porozumienia,
• sprawa dotyczy kontaktów, miejsca zamieszkania dziecka lub władzy rodzicielskiej,
• opinia Opiniodawczego Zespołu Specjalistów Sądowych (OZSS) nie jest dla sądu wystarczająca.

Wysłuchanie dziecka nie jest automatyczne – to decyzja sądu.

Czy w każdej sprawie dziecko jest wysłuchiwane?

Zdecydowanie nie.

W praktyce sądy:

• nie dopuszczają dowodu z wysłuchania małoletniego w sprawach o alimenty.

W sprawach alimentacyjnych:

• sąd przesłuchuje strony (rodziców),
• dziecko reprezentuje jego przedstawiciel ustawowy (najczęściej rodzic, z którym dziecko mieszka i który nie jest pozbawiony władzy rodzicielskiej),
• postępowanie dowodowe opiera się głównie na dokumentach potwierdzających koszty utrzymania dziecka (czynsz, rachunki, zaświadczenia, wydatki na leczenie, edukację itp.).

Czym są „rozsądne życzenia dziecka”?

Zgodnie z art. 216¹ § 2 k.p.c., sąd – stosownie do:

• okoliczności sprawy,
• rozwoju umysłowego dziecka,
• stanu zdrowia,
• stopnia dojrzałości,

uwzględnia jego zdanie i rozsądne życzenia.

Oznacza to, że:

• jeżeli dziecko jest zdolne do świadomego wyrażenia swojej woli,
• a jego stanowisko jest zgodne z jego dobrem,

sąd może wydać orzeczenie zgodne z wolą małoletniego.

Warto jednak podkreślić:
wola dziecka nie jest dla sądu bezwzględnie wiążąca.
Najważniejsze pozostaje zawsze dobro dziecka.